NGHỆ THUẬT VỊ NGHỆ THUẬT

Cuộc tranh cãi từng được ca tụng là thân phái “nghệ thuật vị nhân sinh” bởi vì Hải Triều làm chủ soái cùng phái “nghệ thuật thuật vị nghệ thuật” do Hoài Thanh cầm đầu đã diễn ra trong các năm từ 1935 mang lại 1939.

Bạn đang xem: Nghệ thuật vị nghệ thuật

*

Bước vào nỗ lực kỷ XX, nền văn hóa Việt Nam, trong những số ấy có nền văn học Việt Nam, vẫn chuyển nhanh từ phạm trù văn hóa truyền thống phong kiến trung đại mang tính chất chất khoanh vùng và cải tiến và phát triển chậm chạp, sang phạm trù văn hóa truyền thống tư sản, rồi hơn nữa là vô sản, mang tính chất chất cố giới, hiện đại, cách tân và phát triển mau lẹ, và nhất là có sự cải thiện hơn những so với thời trung đại về tính tự giác trong quan niệm, niềm tin duy lý và các cuộc cây bút chiến, có mức độ đậm nhạt khác nhau, thông thường quanh nhiều sự việc của cuộc sống thường ngày Việt Nam, văn hóa việt nam như: bạo động hay cải lương, duy tân xuất xắc thủ cựu, duy vai trung phong hay duy vật, quốc học tập là gì, chữ Hán yêu cầu dùng hay buộc phải bỏ, Nho giáo đáng tôn cúng hay xứng đáng hạ bệ … đó là sự trình bày đặc trưng văn hóa truyền thống đó của thời đại.

Nói riêng rẽ trong lãnh vực văn chương, sự tranh chấp trong cách nhìn nghệ thuật, vào cách reviews một số tác phẩm nuốm thể, xu thế văn học cụ thể (ví như: với Truyện Kiều nói chung, nhân đồ dùng Thúy Kiều nói riêng, với cái văn học tập lãng mãn, vụ việc dâm hay là không dâm trong chiến thắng của Vũ Trọng Phụng …), hoặc trực diện, hoặc thâm nhập ngầm, cũng đã diễn ra sôi nổi đáng kể. Vào đó, có thể nói sôi đụng nhất là cuộc tranh cãi chung quanh sự việc thơ new và thơ cũ từ bỏ 1933 cho 1937 với cuộc tranh luận từng được ca ngợi là thân phái “nghệ thuật vị nhân sinh” do Hải Triều cai quản soái với phái “nghệ thuật thuật vị nghệ thuật” vì chưng Hoài Thanh nỗ lực đầu trong những năm trường đoản cú 1935 đến 1939.<1>

Với cuộc tranh cãi giữa nhị phái Hải Triều cùng Hoài Thanh, đương thời mặc dù có đựơc dư luận chú ý, rút cục cũng chẳng bên nào chịu mặt nào. Bởi vì chuyện phân định thắng thua thảm trong bàn cãi văn chương muôn đời vẫn chính là chuyện không 1-1 giản. Nhưng từ sau bí quyết mạng mon Tám 1945, thì những sách báo Mác xít trường đoản cú Chủ nghĩa Mác với văn hóa việt nam (Trường Chinh, 1949), mang đến Giáo trình Văn học việt nam 1930 – 1945 (tập II. Bạch Năng Thi – Phan Cự Đệ. NXB giáo dục, 1961), Lịch sử văn học Việt Nam (tập V, Nguyễn Trác, Hoàng Dung … NXB Giáo dục, 1962) mang đến sách Bàn về phần đa cuộc đấu tranh bốn tưởng trong lịch sử dân tộc văn học tập Việt Nam tiến bộ (1930 – 1945) (Vũ Đức Phúc, NXB kỹ thuật xã hội, 1971), cùng nhiều nội dung bài viết khác, phần nhiều đã thống tốt nhất trong nhận định chung: công ty trương thẩm mỹ và nghệ thuật vị nhân sinh của phái Hải Triều là đúng đắn, tiến bộ, khởi đầu cho sự thắng lợi của quan điểm nghệ thuật Mác – xít về sau. Phái Hoài Thanh chủ trương thẩm mỹ vị nghệ thuật và thẩm mỹ là sai lầm, vừa có hại cho sự nghiệp bí quyết mạng, vừa bất lợi cho sự phát triển văn chương. Chủ yếu Hoài Thanh bên trên Tập san phân tích văn học hàng đầu tháng 1-1960 đã và đang đăng bài bác Nhìn lại cuộc tranh cãi về thẩm mỹ hồi 1935 – 1936, trong các số đó tỏ rõ một thái độ tự phê vừa rất tâm thành vừa khôn xiết gay gắt, với phần nhiều câu như: “Phái vị thẩm mỹ và nghệ thuật trước sau cố khước từ không chịu nhận cái danh hiệu ấy…Nhưng thái độ của mình trên thực ra là một cách biểu hiện thoát ly chính trị mà lại thoát ly thiết yếu trị ko vị chính trị thì còn vị gì? Cho nên người ta gọi họ là phái thẩm mỹ và nghệ thuật vị nghệ thuật và thẩm mỹ cũng là phải” (Hoài Thanh toàn tập – Tập II, trang 532)” … phái thẩm mỹ và nghệ thuật chỉ thấy gồm mình và giai cấp bé nhỏ dại của mình mà không tồn tại ý thức gì về vấn đề kẻ thống trị và chiến đấu giai cấp. “Tlđd tr 547). “Cần nên tìm đến nguồn gốc chính trị và tư tưởng ấy mới nhìn thấy rõ được thực tế của cuộc tranh luận này. Trước hết hãy quan sát vào phái nghệ thuật. Cụ thể là quan sát vào giữ Trọng Lư cùng tôi hồi bấy giờ. Cửa hàng chúng tôi là đa số thanh niên không ít có tham gia phong trào yêu nước hồi 1925-1926, cơ mà tham gia cùng với môt ý niệm rất mơ hồ và với một ý thức không đem gì có tác dụng kiên định. Vào lúc năm 1930, bạn dạng thân bị va đầu vào bộ máy lũ áp của giặc, lại tận mắt chứng kiến sự thất bại thường xuyên của cuộc bạo động Yên Bái với của phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh, chúng tôi đâm ra hoang mang. Tôi nhớ lại trung tâm trạng của tớ lúc bấy giờ, cả mẫu lý tưởng ôm ấp trong mấy năm, chũm là rã hết. Tôi tất cả hồi mất không còn lẽ sống. “(tlt, tr 556). “Tôi tính chuyện có tác dụng văn cùng lấy văn chương làm lẽ sinh sống mới” (tlt, tr 552) …

Vấn đề tưởng đã ví dụ như thế. Nhưng thực tế lại tất cả phần khác. Gần đây từ năm 1992 đặc biệt là vừa qua trong đợt hội thảo khoa học kỷ niệm 90 năm năm sinh ở trong nhà văn Hoài Thanh (1999), không ít người, trong số đó có Nguyễn Khải,<2>Vũ Quần Phương,<3>Phong Lê,<4>Phạm Xuân Nguyên,<5>Nguyễn Bao <6>… giải pháp nói có không giống nhau về nút độ, nhưng đều có nét thông thường là mong muốn xem lại vụ việc một cách khách quan rộng về thực chất của cuộc tranh luận nghệ thuật này, về bản chất tư tưởng thẩm mỹ và nghệ thuật của phái Hoài Thanh (mà thứ 1 là Hoài Thanh) cũng tương tự phần đựơc cùng phần chưa được của phái Hải Triều. Tất cả như thế, thiết tưởng cũng chính là chuyện bình thường một khi mọi tín đồ đều vẫn thừa nhận bản chất công việc nghiên cứu và phân tích khoa học phải là một quá trình, cần là chuyện tìm đi tìm kiếm lại (recherche). Theo ý công ty chúng tôi muốn nâng cao trình độ nhận thức vấn đề, người phân tích cần để ý một số điều đặc trưng như sau:

– Trước hết, phải thấy mang đến hết độ phức hợp của chuyện văn chương.

– hai là nên đi sâu hơn vào việc tìm hiểu nội hàm khái niệm cơ bạn dạng đã được đưa ra trong cuộc tranh luận.

– bố là đề nghị tôn vào đúng mức hiện nay tượng tâm lý tức là tâm thế của những người bàn cãi trong khi tìm hiểu nội dung tranh luận.

– bốn là phải coi trọng tính hệ thống trong lúc đi tìm thực chất của các quan niệm.

– Năm là phải để cuộc tranh biện vào bối cảnh chính trị làng hội đang đành hơn nữa là toàn cảnh văn học tập (trong kia có quan niệm văn học) của đương thời để sở hữu cách phân giải phù hợp lý.

Bài viết này xin nỗ lực phấn đấu theo hướng lành bạo phổi và quan trọng đó.

Lan Khai lại có bài đáp lời Bùi Công Trưng mà theo ông thì Bùi Công Trưng đã sai lạc khi đồng nhất tâm tình và trí tuệ, ông viết: “Về trí tuệ và toàn bộ những cái bởi vì trí tuệ ra đời như những học thuyết, các quan niệm, các tư tưởng, những chế độ, các lễ nghi … tôi rất gật đầu đồng ý với ông Bùi Công Trừng là gồm thể biến hóa và thay đổi không ngừng. Trái lại về trọng điểm tính con fan ta, tôi không đồng ý với ông Bùi lúc ông cho rằng lòng người có đổi khác … Tôi tin tưởng rằng sự độc nhất vô nhị của lòng fan qua thời gian đó là một chân lý vậy … thực chất con người ta cho mặc dù cho là sống dưới cơ chế cộng sản nguyên thủy, cơ chế nô lệ, cơ chế phong kiến, cơ chế tư bản, chính sách xã hội nhà nghĩa hay chính sách gì đi nữa cũng chỉ tất cả một trái tim nghĩa là sống nhịp theo bất nước ngoài bảy tình mà chế tạo ra hóa đã mang lại mang trong lòng …”. Sau nội dung bài viết của Lan Khai, ko thấy mặt nào nói gì nữa. Với cuộc tranh cãi tuy có phát sinh quay trở lại nhưng xem ra cũng đã cạn điều tranh luận. Năm năm sau, vào Văn học khái luận (1944), Đặng thai Mai đã giải thích lý do của việc im xong là “Xem chừng trận bút chiến hồi ấy tất nhiên kết thúc, là không phải vì thiếu hụt “chiến sĩ” mà chính là đối với một sự việc như vậy, công họ vẫn rất hờ hững nhất là vào thời kỳ mà số đông trạng thái rủi ro khủng hoảng về tài chính và chính trị còn ám ảnh tinh thần bạn ta như một bé ma bệnh” (“Đặng thai Mai toàn tập, tập I, NXB văn học 1997, tr 119)

Những gì được tường thuật trên trên đây về cuộc tranh luận quan điểm nghệ thuật thời kỳ 1935 – 1939, chắc hẳn rằng là còn sơ lược, nhưng thiết tưởng vào phạm vi tương đối, đã hoàn toàn có thể cho phép chúng ta nêu lên phần lớn nhận xét như sau:

1. Trước hết, cuộc tranh luận mang tính chất bút chiến này, không ít cũng dường như không nằm ngoài đặc trưng thể loại bút chiến nói chung. Như mọi fan đã biết, ko riêng gì cuộc luận chiến này, cơ mà cuộc bút chiến nào cũng vậy, hầu như không bay ly khỏi đặc trưng tâm nạm thông lệ là: đã luận chiến với nhau, ai cũng muốn dành riêng phần win về mình. Còn nếu như không thế thì không hề bút chiến nữa, tuy nhiên bút chiến là 1 trong thể lọai rất bắt buộc cho cuộc sống. Điều này cũng tương đối ít hay nhiều, duy nhất định sẽ có liên quan tới thái độ, giọng điệu, biện pháp hiểu ý đối phương, phô bày chủ kiến của mình,kể cả việc trích dẫn sách vở. Ở cuộc luận chiến này, thực sự cũng là vậy. Cả hai bên đều chê nhau … thiếu hiểu biết nhiều nghệ thuật cùng tự dấn chỉ mình hiểu. Cả hai bên không ít đều tỏ ra không chịu đựng lắng nghe nhau, thậm chí là chỗ này nơi khác còn núm tình thiếu hiểu biết nhiều nhau, không nói là còn tung ra một vài lời quy chụp nhau quá đáng. Mà hôm nay, với người mày mò cuộc bút chiến này, vững chắc cũng không thể làm ngơ điều đó, lúc thực sự mong muốn giữ cho doanh nghiệp một thái độ khách quan, khoa học.

Cũng cần để ý thêm đến tứ thế, trạng thái của 2 bên khi gia tham gia bút chiến này. Phái Hoài Thanh, trứơc không còn là Hoài Thanh đã nhận được là mình không hề có ý muốn tranh luận, cây viết chiến, chỉ thấy Hải Triều phê bình Kép bốn Bền không đúng với đặc thù phê bình văn chương thì viết bài xích nói lại, nuốm thôi. Khía cạnh khác, ông cũng rộng một lần, tự dấn là bản thân sợ kim chỉ nan do đó mà chẳng mong muốn tranh luận luận chiến với ai. Đặc biệt, cũng hơn một lần, ông tỏ bày trứơc dư luận rằng: ông không còn chủ trương lý thuyết, quan liêu điểm thẩm mỹ gì cả, tuyệt nhất là quan liêu điểm thẩm mỹ vị thẩm mỹ và nghệ thuật lại càng không. Trước sau, ông chỉ ý muốn một điều là “văn chương đề nghị là văn chương”. Trong lúc đó, thì phái Hải Triều, thứ 1 là Hải Triều ví dụ là tất cả ý thức và say sưa cùng với lý thuyết, đặc biệt là có ý chí quyết vai trung phong chiến đấu, xác định một lý tưởng thẩm mỹ văn chương nhưng ông tin là đúng, là hữu ích cho nhân dân, cho xã hội, cho tất cả văn chương. Trường hợp tranh luận đã ra mắt như thế. Người phân tích phải biết để sở hữu thêm kim chỉ nan cho việc phân tích nhấn định. Cơ mà vấn đề không chỉ có là thế. Do ở đây, sự thật lại có khá nhiều điều khác cũng không thể vứt qua. Ấy là chuyện Hoài Thanh nói là ông không muốn tranh luận, cây bút chiến, tuy nhiên thực tế, ông vẫn tranh luận, đã bút chiến khá khốc liệt như ai. Ông nói là ông sợ định hướng này, triết lý khác. Khả quan mà nhìn thì thấy ông cũng có thể có một thứ định hướng không mang phong thái nặng nài nỉ về sách vở, mà chủ yếu là dựa trên kĩ năng tự mình cảm nhận và suy bốn về văn chương, nhưng không hẳn là không dựa vào vốn đọc biết về văn hóa, trên ý kiến người này fan khác, ví như ở đó là ý kiến của André Gide, của Vichtor Huygô. Kiểu bốn duy lý thuyết của phái Hoài Thanh tất cả cái thế bạo phổi là có tương đối nhiều chỗ ngay sát với chân lý thẩm mỹ và nghệ thuật do gồm sự đưa đường của kỹ năng chân cảm, trực quan nghệ thuật, nhưng chẳng lẽ cũng có nhiều hạn chế bởi không ít thiếu một chuyên môn duy lý về tối ưu. Quan tiếp giáp kỹ các bài viết tranh luận của phái Hoài Thanh, chúng ta có thể chứng minh đựơc điều vừa nói đó. Còn về phía Hải Triều, đúng là có loại thế khỏe mạnh trong việc thân thương nhiều đến định hướng trong khi ân cần chiến đấu cho 1 lý tưởng nghệ thuật và thẩm mỹ cao cả, tuy thế khách quan, cũng đã để lộ dấu vết giảm bớt của một trình độ triết lý vừa là trực thuộc phạm vi cá nhân, vừa là thuộc phạm vi thời đại.. Bạn nghiên cứu, comment hôm nay, một khi sẽ đựơc thời đại mang đến phép nâng cao trình độ lý thuyết, không thể không biết đến hạn chế đó.

2. Vậy thì từ trong tim thế và tư thế học tập thuật như trên, cuộc tranh biện bút chiến đã đề ra những vụ việc gì? Trạng thái trắng đen là nỗ lực nào?

2.1. Nội dung tranh cãi có bề nổi với bề chìm. Bề nổi chính là chuyện nghệ thuật vị nhân sinh hay thẩm mỹ và nghệ thuật vị nghệ thuật. Tuy nhiên bề chìm mà phía 2 bên đều như không muốn nói ra (ngay phái Hải Triều cũng ko nói, mặc dù trong thâm trung ương là rất mong nói, bởi yếu tố hoàn cảnh tranh luận công khai minh bạch bấy giờ quán triệt phép), chính là lời đáp trứơc sự việc có hay không đem văn chương nghệ thuật vào cuộc đấu tranh giải pháp mạng đương thời do đảng cùng sản Đông Dương phát hễ và lãnh đạo, điều nhưng Sóng Hồng đang phát ngôn trong bài thơ Là thi sĩ: “dùng cán bút làm đòn xoay chế độ, mỗi vần thơ bom đạn phá cường quyền”. Những tín đồ Mác xít, nhất là sau bí quyết mạng tháng Tám hoan nghênh phái Hải Triều,coi Hải Triều là công ty lý luận đi đầu cho quan lại điểm thẩm mỹ và nghệ thuật Mác xít đó là thầy Hải Triều đã hăng hái nhiệt tình tìm lời đáp cần thiết đó mang đến vấn đề, mặc dù đó là chuyện bề chìm. Còn với phái Hoài Thanh, nhất là Hoài Thanh, mặc dù trong phần bề nổi, cũng không hẳn là từ bỏ bỏ cách nhìn nhân sinh, thậm chí còn là những chỗ hô hào nhân sinh cũng nhiệt huyết không kém đối phương <9>nhưng vẫn bị quy két là vị nghệ thuật, chính là vì đã không tồn tại lời đáp cho vụ việc đang cần phải có lời đáp đó. Tìm hiểu tiểu sử, thái độ chính trị của Hoài Thanh, giữ Trọng Lư sinh hoạt thời kỳ này với đọc lại lời từ bỏ bạch của Hoài Thanh trong bài bác “Nhìn lại cuộc tranh biện …” sau đây mà ngơi nghỉ trên đã tất cả trích lại, hẳn là thấy rõ điều đó. Như vậy là bài toán Hoài Thanh với chiến hữu của ông bị phê phán, bị quy kết là có lý do. Tuy nhiên đây mới là 1 trong những căn cứ. Điều đáng quan tâm là có khá nhiều người trong những lúc phê phán, quy kết đội Hoài Thanh đã tuyết đối hóa cái căn cứ này. Trong khi như chúng ta biết, ở phần bề nổi, thông thường quanh vấn đế thẩm mỹ vị nhân sinh tuyệt vị nghệ thuật, cả trên hai phương diện, định hướng và thực tiễn, vốn dĩ không đơn giản và dễ dàng chút nào, không dễ gì bao gồm tiếng nói cuối cùng.

2.2. Bên trên lý thuyết, trước hết tất cả vấn đề khẳng định nội hàm định nghĩa nhân sinh thon hay rộng. Bé thì giường như chỉ bó form trong khuôn khổ hầu hết gì chỉ liên quan tới đời sống chủ yếu trị, đời sống phương pháp mạng. Còn rộng thì tương quan đến, nói theo một cách khác là toàn thể sự sống bé người, cuộc sống nhân dân, non sông theo hướng có ích, và đương nhiên trong đó đã có cả ngôn từ theo nghĩa hẹp. Cơ mà ở đây, có một yêu cầu về tối đa là phải tạo nên được sự hài hòa và hợp lý giữa hai văn bản rộng hẹp đó. Nhìn lại nội dung tranh luận giữa nhị phái Hải Triền và Hoài Thanh, dễ thấy cả hai không ít đều tỏ ra thiếu thốn sự hài hòa này trong nhận thức. Phái Hoài Thanh, như trên đã nói, ví dụ là ko nghĩ, thậm chí còn có thề nói là không được dũng khí để nghĩ đến chuyện hướng thẳng văn chương thẩm mỹ và nghệ thuật vào cuộc chiến tranh phương pháp mạng đương thời, mà siêng chú, bàn luận về nội dung nhân sinh theo nghĩa rộng. Ngược lại, phái Hải Triều dù là được điều cơ bản là ao ước hướng văn học vào trận chiến tranh cách mạng sôi động, đau đớn bấy giờ, tuy vậy trên mặt lý thuyết, đã ít nhiều không tránh ngoài tình trạng đơn giản hóa nội hàm tư tưởng nhân sinh. Hải Triều cũng giống như chiến hữu của ông, từ bây giờ còn sống, chắc hẳn sẽ từ thấy khía cạnh hạn chế của chính bản thân mình để trường đoản cú điều chỉnh, hoàn thiện.

2.3 bên trên lý thuyết, lại còn sự việc quan niệm, khái niệm về nghệ thuật, về văn hoa là gì? vào đó, có trù trừ bao nhiêu thắc mắc mà nhân loại, nhất là các lý luận gia về thẩm mỹ về văn chương đã tìm được và đang bắt buộc tìm thêm lời giải đáp nguồn gốc văn chương là gì?. Văn chương nghệ thuật và thẩm mỹ là huyền diệu, tuy thế huyền diệu là núm nào? không giống sự thần bí như vậy nào? Văn chương nghệ thuật và thẩm mỹ có quan hệ nam nữ mật thiết tới đạo đức, triết học, chính trị vẫn đành, dẫu vậy trong thực tiễn của những mối tình dục đó, đồ vật gi đã được, đồ vật gi chưa được? đồ vật gi tưởng là đựơc cơ mà hóa ra chưa được? cái được với cái chưa được theo người này tín đồ khác, không phải là một. Vậy lựa chọn ai? Văn chương thẩm mỹ có tính kẻ thống trị và tính nhân loại nhưng hiểu gắng nào cho đúng về tính kẻ thống trị và tính trái đất trong văn chương, cùng quan hệ thân hai tính kia với nhau? Cũng vậy, văn chương bao gồm tính thời đại với tính ngôi trường tồn, tính độc nhất thời với tính bền vững, tính dịch chuyển và tính bất biến, có nội dung và bề ngoài … nhưng hiểu rứa nào mang đến đúng về mối quan hệ giữa các tính khắc chế và kìm hãm cũng là cân xứng đó. Biện chứng pháp Mác xít có thể chấp nhận được nhận thức vấn đề tối ưu. Mà lại đó chỉ mới là khả năng. Kết quả đúng sai, còn là một người áp dụng phép biện chứng. Chú ý lại yếu tố hoàn cảnh tranh luận ở cả hai phái, không ít vẫn thấy chưa đạt tới mức quan niệm biện chứng phải có. Một ví dụ: Khi tranh luận về mối quan hệ giữa văn chương với triết học, đạo đức, tôn giáo, Hoài Thanh đã nhận định rằng với văn chương, những thứ ấy là phụ với ông đã bị Hải Triều phê phán gay gẵt ý niệm cho là “phụ” này. Không ít người sau này, trong khi ưng ý với Hải Triều cũng đã phê phán Hoài Thanh về chữ “phụ” đó. Chuyện đúng sai tưởng đang rõ như thế. Nhưng thực ra cách hiểu bao gồm phụ như vậy là còn quá 1-1 giản, trong những lúc phép biện bệnh cho phép chúng ta thấy rằng quan hệ thiết yếu phụ rõ ràng còn phụ thuộc vào bình diện xem xét vấn đề. Ở bình diện này, đặc điểm này là mẫu chính, cái kia là mẫu phụ. Ở phương diện kia là ngược lại. Hoài Thanh khi chuyển ra ý niệm chính phụ trong quan hệ giữa văn vẻ với triết học, đạo đức, tôn giáo băn khoăn đã từ bỏ giác được điều vừa nói kia chưa?. Còn Hải Triều, ví như ý thức được không hề thiếu phép biện bệnh trong tứ duy, hẳn cũng trở nên không buộc phải phải để nhiều công sức cho việc phê phán.

3. Để gồm một sự dìm xét thỏa đáng thực trạng của cuộc tranh luận, luận chiến về quan điểm nghệ thuật và thẩm mỹ thời kỳ 1935 – 1939, ngoài ra điều vẫn được trình diễn trên đây, còn phải kê cuộc tranh luận, luận chiến này vào các bước vận động, cải cách và phát triển quan điểm thẩm mỹ và nghệ thuật đã từng ra mắt trong lịch sử vẻ vang văn học dân tộc, trong những số đó có vấn đề xử lý về quan hệ giữa văn chương và đạo lý, gồm tình trạng nhấn thức về chức năng của văn chương. Nói theo một cách khác gọn như sau: Ở thời trung đại, với đặc trưng mang ý nghĩa chất nguyên hợp, tổng hòa hợp của văn hóa trung đại, quy phương pháp văn sử bất phân, văn triết bất phân đã là 1 trong những quy luật đặc thù của văn học tập trung đại. Kèm theo hiện tượng kỳ lạ văn sử triết bất phân đó là hiện tượng lạ coi trọng tính năng giáo huấn của văn chương tới mức ít nhiều xem nhẹ tác dụng thẩm mỹ của nó. ý niệm “văn dĩ cài đạo” “thi ngôn chí” đã từng có lần ngự trị vào nền văn chương trung đại. Cùng với những quan niệm văn chương như thế, văn ngay gần như chỉ với là phương tiện để chở đạo mà lại thôi. Mà lại rồi bên trên đà cách tân và phát triển của văn chương, cùng rất quy vẻ ngoài văn sử triết bất phân, cũng đã có lần bước lộ diện sự phân bóc văn ngoài sử, khỏi triết. Cũng như trên phương diện quan niệm, ở bên cạnh khuynh hướng coi văn chương chỉ là phương tiện chở đạo đã có lần bước chớm lên ý thức kính trọng tính tự do tương đối của văn chương. Nói một bí quyết khác là chức năng thẩm mỹ của văn chương dần dần đựơc thừa nhận thức rõ rệt hơn. Ở trung quốc và ở việt nam thời trung đại, đều phải có tình trạng đó. Ở Trung Hoa, cùng với quan niệm “văn dĩ cài đạo”, “văn dĩ tiệm đạo”, “văn dĩ minh đạo”, từ từ cũng hình thành ý niệm “đạo thị đạo, văn thị văn” (đạo là đạo văn là văn). Ở Việt Nam, trong quan niệm của Nguyễn Đình Chiểu: “Văn chương ai chẳng mong mỏi nghe. Phun châu nhả ngọc báu khoe tinh thần” đã làm được sóng đối với lý tưởng nghệ thuật và thẩm mỹ “chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm, Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà”. Nguyễn Đình Chiểu nói “phun châu nhả ngọc” là nói tới vẻ đẹp mắt của văn chương. Nói tới “báu khoe tinh thần” là nói về giá trị câu chữ của nó.

Một quan lại niệm như vậy là một bứơc tiến bắt đầu trong ý niệm về nghệ thuật, về văn chương. Tuy thế không phải người nào cũng nhận thức đựơc như Đồ Chiểu. Những nhà văn chí sĩ đầu thế kỷ XX này, đã chiếm lĩnh quan niệm về nghệ thuật và thẩm mỹ rất tích cực đối với văn chương một khi họ coi văn chương là một thứ trang bị đấu tranh biện pháp mạng kề bên nhiều sản phẩm vũ khí khác. Bút chiến (chiến đấu bởi ngòi bút) cạnh bên thiết chiến (chiến đấu bằng sắt thép tức vũ khí gươm đao) huyết chiến (chiến đấu bằng nhiệt huyết, tấm lòng cứu nước), thiệt chiến (chiến đấu bởi cái lưỡi có nghĩa là diễn thuyết, tuyên truyền giải pháp mạng) … nhưng với các đơn vị chí sĩ này, trong quan niệm văn chương vẫn chưa thấy bao gồm ý thức về tính chủ quyền tương đối của văn chương, điều mà lại Đồ Chiểu trước này đã có được. Rất có thể cắt nghĩa hiện tượng này bằng cách nghĩ rằng các nhà chí sĩ không chăm sóc bàn chuyện văn chương. Chúng ta chỉ để ý tới một phương diện là sự cần thiết của văn học đối với cuộc chiến đấu cứu giúp nước mà thôi.Lời nói đầu Đường kách mạng của Nguyễn Ái Quốc, bài bác thơ “Là thi sĩ” của Sóng Hồng về cơ bạn dạng cũng là thuộc định hướng này .Riêng với cầm hệ công ty văn trực tiếp thâm nhập vào công cuộc tiến bộ hóa văn học trong nửa vào đầu thế kỷ này, rõ ràng là có định hướng coi trọng tính năng thẩm mỹ hơn, chú trọng đến tính riêng, tính đặc điểm của văn chương rộng so với cố hệ bên văn – nho gia rất lâu rồi một khi sẽ đặt tác dụng giáo huấn lên hàng đầu của việc trí tuệ sáng tạo văn chương. Kể cả với các văn sĩ cách mạng đương thời, một khi chưa lấy văn chương có tác dụng lẽ sống. Gần như lời tuyên ngôn nghệ thuật và thẩm mỹ được viết dưới vẻ ngoài thơ như Cây bầy muôn điệu của ráng Lữ, Cảm xúc của Xuân Diệu mô tả sự biến đổi quan điểm nghệ thuật đáng được xem như là một dấu hiệu hiện đại trong bốn duy, nghệ thuật, cách nhìn nghệ thuật. Mặc dù không tránh ngoài tính phiến diện.Thực tiễn biến đổi của văn học vn theo hướng văn minh hóa thuận theo quy luật trở nên tân tiến văn học văn minh của nạm giới một trong những phần là nhờ gồm bứơc tiến này trong ý niệm văn chương. Tuy nhiên,ở đây vẫn có vụ việc là làm sao dành được sự hài hòa giữa các tính năng giáo huấn, công dụng phản ánh và công dụng thẩm mỹ trong văn chương.

Trong trong thực tiễn đời sống văn học, cả trên hai phương diện lý thuyết và sáng tác, đã không dễ gì gồm một sự ưng ý lý tưởng. Phái Hoài Thanh cũng tương tự phái Hải Triều, qua bàn cãi bút chiến, đã và đang nằm trong tình hình chung đó của thời đại, xét sinh sống phương diện đựơc và không được. Ở phái Hải Triều, ưu thế nổi bật là coi trọng chức năng xã hội của văn chương. Tuy thế cũng để lộ triệu chứng hiểu văn chương ít nhiều còn đối chọi giản. Ngựơc lại phái Hoài Thanh, coi ra tất cả sự coi trọng văn chương hơn,nhưng vào chừng mực làm sao đó, cũng lại chưa nhận thức thực sự hòan chỉnh về mối quan hệ xã hội cùng với văn chương. ước muốn của người niềm nở tới văn chương lúc này vẫn là 1 sự hợp lý cao độ trong sạch tác cũng giống như trong lý thuyết văn chương về quan hệ đó. Điều đó quả ko dễ. Điều đó cũng chỉ có thể có trên quy trình tiếp cận chân lý

——————————————————–

Chú thích:

<1>Hiện gồm hai phương pháp tính thời gian: 1935-1936, 1935-1939 do quan niệm hẹp rộng qui định.

<4>Xem Hoài Thanh sau 1945: vui bi hùng nghề nghiệp, tạp chí Văn học số 7-1999.

<5>Xem Khát vọng thành thật, tạp chí Văn học số 7-1999.

Xem thêm: Tử Vi Hôm Nay Và Ngày Mai Của Cung Sư Tử, Tình Yêu, Tính Cách, Sự Nghiệp Cung Sư Tử

<7>Bài Sự tiến hoá của văn học cùng sự tiến hóa của nhân sinh (Báo Đông phương), (Báo Đời mới)

<8>Trong văn phiên bản Hải Triều tất cả ghi lời giờ đồng hồ Pháp

<9>Xem Văn chương và hành động cùng nhiều nội dung bài viết khác của Hoài Thanh tức thì trong thời kỳ vẫn tranh luận.